Textorah

Ester 4

1
וּמָרְדֳּכַי יָדַע אֶת־כָּל־אֲשֶׁר נַעֲשָׂה וַיִּקְרַע מָרְדֳּכַי אֶת־בְּגָדָיו וַיִּלְבַּשׁ שַׂק וָאֵפֶר וַיֵּצֵא בְּתוֹךְ הָעִיר וַיִּזְעַק זְעָקָה גְדֹלָה וּמָרָה
Now when Mordecai knew all that was done, Mordecai rent his clothes, and put on sackcloth with ashes, and went out into the midst of the city, and cried with a loud and a bitter cry;
Ὁ δὲ Μαρδοχαῖος ἐπιγνοὺς τὸ συντελούμενον, διέῤῥηξε τὰ ἱμάτια ἑαυτοῦ, καὶ ἐνεδύσατο σάκκον, καὶ κατεπάσατο σποδόν· καὶ ἐκπηδήσας διὰ τῆς πλατείας τῆς πόλεως, ἐβόα φωνῇ μεγάλῃ, αἴρεται ἔθνος μηδὲν ἠδικηκός.
But Mordecai having perceived what was done, rent his garments, and put on sackcloth, and sprinkled dust upon himself; and having rushed forth through the open street of the city, he cried with a loud voice, A nation that has done no wrong is going to be destroyed.
2
וַיָּבוֹא עַד לִפְנֵי שַׁעַר־הַמֶּלֶךְ כִּי אֵין לָבוֹא אֶל־שַׁעַר הַמֶּלֶךְ בִּלְבוּשׁ שָׂק
and he came even before the king's gate; for none might enter within the king's gate clothed with sackcloth.
Καὶ ἦλθεν ἕως τῆς πύλης τοῦ βασιλέως, καὶ ἔστη· οὐ γὰρ ἦν αὐτῷ ἐξὸν εἰσελθεῖν εἰς τὴν αὐλὴν, σάκκον ἔχοντι καὶ σποδόν.
And he came to the king’s gate, and stood; for it was not lawful for him to enter into the palace, wearing sackcloth and ashes.
3
וּבְכָל־מְדִינָה וּמְדִינָה מְקוֹם אֲשֶׁר דְּבַר־הַמֶּלֶךְ וְדָתוֹ מַגִּיעַ אֵבֶל גָּדוֹל לַיְּהוּדִים וְצוֹם וּבְכִי וּמִסְפֵּד שַׂק וָאֵפֶר יֻצַּע לָרַבִּים
And in every province, whithersoever the king's commandment and his decree came, there was great mourning among the Jews, and fasting, and weeping, and wailing; and many lay in sackcloth and ashes.
Καὶ ἐν πάσῃ χώρᾳ οὗ ἐξετίθετο τὰ γράμματα, κραυγὴ καὶ κοπετὸς καὶ πένθος μέγα τοῖς Ἰουδαίοις, σάκκον καὶ σποδὸν ἔστρωσαν ἑαυτοῖς.
And in every province where the letters were published, [there was] crying and lamentation and great mourning on the part of the Jews: they spread for themselves sackcloth and ashes.
4
וַתָּבוֹאינָה נַעֲרוֹת אֶסְתֵּר וְסָרִיסֶיהָ וַיַּגִּידוּ לָהּ וַתִּתְחַלְחַל הַמַּלְכָּה מְאֹד וַתִּשְׁלַח בְּגָדִים לְהַלְבִּישׁ אֶת־מָרְדֳּכַי וּלְהָסִיר שַׂקּוֹ מֵעָלָיו וְלֹא קִבֵּל
And Esther's maidens and her chamberlains came and told it her; and the queen was exceedingly pained; and she sent raiment to clothe Mordecai; and to take his sackcloth from off him; but he accepted it not.
Καὶ εἰσῆλθον αἱ ἅβραι καὶ οἱ εὐνοῦχοι τῆς βασιλίσσης, καὶ ἀνήγγειλαν αὐτῇ· καὶ ἐταράχθη ἀκούσασα τὸ γεγονός· καὶ ἀπέστειλε στολίσαι τὸν Μαρδοχαῖον, καὶ ἀφελέσθαι αὐτοῦ τὸν σάκκον· ὁ δὲ οὐκ ἐπείσθη.
And the queen’s maids and chamberlains went in and told her: and when she had heard what was done, she was disturbed; and she sent to clothe Mordecai, and take away his sackcloth: but he consented not.
5
וַתִּקְרָא אֶסְתֵּר לַהֲתָךְ מִסָּרִיסֵי הַמֶּלֶךְ אֲשֶׁר הֶעֱמִיד לְפָנֶיהָ וַתְּצַוֵּהוּ עַל־מָרְדֳּכָי לָדַעַת מַה־זֶּה וְעַל־מַה־זֶּה
Then called Esther for Hathach, one of the king's chamberlains, whom he had appointed to attend upon her, and charged him to go to Mordecai, to know what this was, and why it was.
Ἡ δὲ Ἐσθὴρ προσεκαλέσατο Ἀχραθαῖον τὸν εὐνοῦχον αὐτῆς, ὃς παρειστήκει αὐτῇ, καὶ ἀπέστειλε μαθεῖν αὕτη παρὰ τοῦ Μαρδοχαίου τὸ ἀκριβές.
So Esther called for her chamberlain Hathach, who waited upon her; and she sent to learn the truth from Mordecai.
6
וַיֵּצֵא הֲתָךְ אֶל־מָרְדֳּכָי אֶל־רְחוֹב הָעִיר אֲשֶׁר לִפְנֵי שַׁעַר־הַמֶּלֶךְ
So Hathach went forth to Mordecai unto the broad place of the city, which was before the king's gate.
7
וַיַּגֶּד־לוֹ מָרְדֳּכַי אֵת כָּל־אֲשֶׁר קָרָהוּ וְאֵת פָּרָשַׁת הַכֶּסֶף אֲשֶׁר אָמַר הָמָן לִשְׁקוֹל עַל־גִּנְזֵי הַמֶּלֶךְ ביהודיים בַּיְּהוּדִים לְאַבְּדָם
And Mordecai told him of all that had happened unto him, and the exact sum of the money that Haman had promised to pay to the king's treasuries for the Jews, to destroy them.
Ὁ δὲ Μαρδοχαῖος ὑπέδειξεν αὐτῷ τὸ γεγονὸς, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν ἣν ἐπηγγείλατο Ἀμὰν τῷ βασιλεῖ εἰς τὴν γάζαν ταλάντων μυρίων, ἵνα ἀπολέσῃ τοὺς Ἰουδαίους.
And Mordecai showed him what was done, and the promise which Haman had made the king of ten thousand talents [to be paid] into the treasury, that he might destroy the Jews.
8
וְאֶת־פַּתְשֶׁגֶן כְּתָב־הַדָּת אֲשֶׁר־נִתַּן בְּשׁוּשָׁן לְהַשְׁמִידָם נָתַן לוֹ לְהַרְאוֹת אֶת־אֶסְתֵּר וּלְהַגִּיד לָהּ וּלְצַוּוֹת עָלֶיהָ לָבוֹא אֶל־הַמֶּלֶךְ לְהִתְחַנֶּן־לוֹ וּלְבַקֵּשׁ מִלְּפָנָיו עַל־עַמָּהּ
Also he gave him the copy of the writing of the decree that was given out in Shushan to destroy them, to show it unto Esther, and to declare it unto her; and to charge her that she should go in unto the king, to make supplication unto him, and to make request before him, for her people.
καὶ τὸ ἀντίγραφον τὸ ἐν Σούσοις ἐκτεθὲν ὑπὲρ τοῦ ἀπολέσθαι αὐτοὺς, ἔδωκεν αὐτῷ δεῖξαι τῇ Ἐσθήρ· καὶ εἶπεν αὐτῷ, ἐντείλασθαι αὐτῇ εἰσελθούσῃ παραιτήσασθαι τὸν βασιλέα, καὶ ἀξιῶσαι αὐτὸν περὶ τοῦ λαοῦ, μνησθεῖσα ἡμερῶν ταπεινώσεώς σου, ὡς ἐτράφης ἐν χειρί μου, διότι Ἀμὰν ὁ δευτερεύων τῷ βασιλεῖ ἐλάλησεν καθʼ ἡμῶν εἰς θάνατον· ἐπικάλεσαι τὸν Κύριον, καὶ λάλησον τῷ βασιλεῖ περὶ ἡμῶν, ῥύσαι ἡμᾶς ἐκ θανάτου.
And he gave him the copy [of the writing] that was published in Susa concerning their destruction, to show to Esther; and told him to charge her to go in and entreat the king, and to beg him for the people, remembering, [said he], the days of thy low estate, how thou wert nursed by my hand: because Haman who holds the next place to the king has spoken against us for death. Do thou call upon the Lord, and speak to the king concerning us, to deliver us from death.
9
וַיָּבוֹא הֲתָךְ וַיַּגֵּד לְאֶסְתֵּר אֵת דִּבְרֵי מָרְדֳּכָי
And Hathach came and told Esther the words of Mordecai.
Εἰσελθὼν δὲ ὁ Ἀχραθαῖος ἐλάλσεν αὐτῇ πάντας τοὺς λόγους τούτους.
So Hathach went in and told her all these words.
10
וַתֹּאמֶר אֶסְתֵּר לַהֲתָךְ וַתְּצַוֵּהוּ אֶל־מָרְדֳּכָי
Then Esther spoke unto Hathach, and gave him a message unto Mordecai:
Εἶπεν δὲ Ἐσθὴρ πρὸς Ἀχραθαῖον, πορεύθητι πρὸς Μαρδοχαῖον, καὶ εἶπον,
And Esther said to Hathach, Go to Mordecai, and say,
11
כָּל־עַבְדֵי הַמֶּלֶךְ וְעַם־מְדִינוֹת הַמֶּלֶךְ יוֹדְעִים אֲשֶׁר כָּל־אִישׁ וְאִשָּׁה אֲשֶׁר יָבוֹא־אֶל־הַמֶּלֶךְ אֶל־הֶחָצֵר הַפְּנִימִית אֲשֶׁר לֹא־יִקָּרֵא אַחַת דָּתוֹ לְהָמִית לְבַד מֵאֲשֶׁר יוֹשִׁיט־לוֹ הַמֶּלֶךְ אֶת־שַׁרְבִיט הַזָּהָב וְחָיָה וַאֲנִי לֹא נִקְרֵאתי לָבוֹא אֶל־הַמֶּלֶךְ זֶה שְׁלוֹשִׁים יוֹם
'All the king's servants, and the people of the king's provinces, do know, that whosoever, whether man or woman, shall come unto the king into the inner court, who is not called, there is one law for him, that he be put to death, except such to whom the king shall hold out the golden sceptre, that he may live; but I have not been called to come in unto the king these thirty days.'
ὅτι τὰ ἔθνη πάντα τῆς βασιλείας γινώσκει ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ἢ γυνὴ ὃς εἰσελεύσεται πρὸς τὸν βασιλέα εἰς τὴν αὐλὴν τὴν ἐσωτέραν ἄκλητος, οὐκ ἔστιν αὐτῷ σωτηρία· πλὴν ᾧ ἐκτείνῃ ὁ βασιλεὺς τὴν χρυσῆν ῥάβδον, οὗτος σωθήσεται· κᾀγὼ οὐ κέκλημαι εἰσελθεῖν πρὸς τὸν βασιλέα, εἰσὶν αὗται ἡμέραι τριάκοντα.
All the nations of the empire know, that whoever, man or woman, shall go in to the king into the inner court uncalled, that person cannot live: only to whomsoever the king shall stretch out [his] golden scepter, he shall live: and I have not been called to go in to the king, for these thirty days.
12
וַיַּגִּידוּ לְמָרְדֳּכָי אֵת דִּבְרֵי אֶסְתֵּר
And they told to Mordecai Esther's words.
Καὶ ἀπήγγειλεν Ἀχραθαῖος Μαρδοχαίῳ πάντας τοὺς λόγους Ἐσθήρ.
And Hathach reported to Mordecai all the words of Esther.
13
וַיֹּאמֶר מָרְדֳּכַי לְהָשִׁיב אֶל־אֶסְתֵּר אַל־תְּדַמִּי בְנַפְשֵׁךְ לְהִמָּלֵט בֵּית־הַמֶּלֶךְ מִכָּל־הַיְּהוּדִים
Then Mordecai bade them to return answer unto Esther: 'Think not with thyself that thou shalt escape in the king's house, more than all the Jews.
Καὶ εἶπε Μαρδοχαῖος πρὸς Ἀχραθαῖον, πορεύθητι, καὶ εἰπὸν αὐτῇ, Ἐσθήρ, μὴ εἴπῃς σεαυτῇ, ὅτι σωθήσῃ μόνη ἐν τῇ βασιλείᾳ παρὰ πάντας τοὺς Ἰουδαίους·
Then Mordecai said to Hathach, Go, and say to her, Esther, say not to thyself that thou alone wilt escape in the kingdom, more than all the [other] Jews.
14
כִּי אִם־הַחֲרֵשׁ תַּחֲרִישִׁי בָּעֵת הַזֹּאת רֶוַח וְהַצָּלָה יַעֲמוֹד לַיְּהוּדִים מִמָּקוֹם אַחֵר וְאַתְּ וּבֵית־אָבִיךְ תֹּאבֵדוּ וּמִי יוֹדֵעַ אִם־לְעֵת כָּזֹאת הִגַּעַתְּ לַמַּלְכוּת
For if thou altogether holdest thy peace at this time, then will relief and deliverance arise to the Jews from another place, but thou and thy father's house will perish; and who knoweth whether thou art not come to royal estate for such a time as this?'
Ὡς ὅτι ἐὰν παρακούσῃς ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ, ἄλλοθεν βοήθεια καὶ σκέπη ἔσται τοῖς Ἰουδαίοις· σὺ δὲ καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου ἀπολεῖσθε· καὶ τίς εἶδεν, εἰ εἰς τὸν καιρὸν τοῦτον ἐβασίλευσας;
For if thou shalt refuse to hearken on this occasion, help and protection will be to the Jews from another quarter; but thou and thy father’s house will perish: and who knows, if thou hast been made queen for this [very] occasion?
15
וַתֹּאמֶר אֶסְתֵּר לְהָשִׁיב אֶל־מָרְדֳּכָי
Then Esther bade them return answer unto Mordecai:
καὶ ἐξαπέστειλεν Ἐσθὴρ τὸν ἥκοντα πρὸς αὐτὴν, πρὸς Μαρδοχαῖον, λέγουσα,
And Esther sent the [man] that came to her to Mordecai, saying,
16
לֵךְ כְּנוֹס אֶת־כָּל־הַיְּהוּדִים הַנִּמְצְאִים בְּשׁוּשָׁן וְצוּמוּ עָלַי וְאַל־תֹּאכְלוּ וְאַל־תִּשְׁתּוּ שְׁלֹשֶׁת יָמִים לַיְלָה וָיוֹם גַּם־אֲנִי וְנַעֲרֹתַי אָצוּם כֵּן וּבְכֵן אָבוֹא אֶל־הַמֶּלֶךְ אֲשֶׁר לֹא־כַדָּת וְכַאֲשֶׁר אָבַדְתִּי אָבָדְתִּי
'Go, gather together all the Jews that are present in Shushan, and fast ye for me, and neither eat nor drink three days, night or day; I also and my maidens will fast in like manner; and so will I go in unto the king, which is not according to the law; and if I perish, I perish.'
βαδίσας ἐκκλησίασον τοὺς Ἰουδαίους τοὺς ἐν Σούσοις, καὶ νηστεύσατε ἐπʼ ἐμοὶ, καὶ μὴ φάγητε μηδὲ πίητε ἐπὶ ἡμέρας τρεῖς νύκτα καὶ ἡμέραν· κᾀγὼ δὲ καὶ αἱ ἅβραι μου ἀσιτήσομεν· καὶ τότε εἰσελεύσομαι πρὸς τὸν βασιλέα παρὰ τὸν νόμον, ἐὰν καὶ ἀπολέσθαι με δέῃ.
Go and assemble the Jews that are in Susa, and fast ye for me, and eat not and drink not for three days, night and day: and I also and my maidens will fast; and then I will go in to the king contrary to the law, even if I must die.
17
וַיַּעֲבֹר מָרְדֳּכָי וַיַּעַשׂ כְּכֹל אֲשֶׁר־צִוְּתָה עָלָיו אֶסְתֵּר
So Mordecai went his way, and did according to all that Esther had commanded him.
Καὶ βαδίσας Μαρδοχαῖος ἐποίησεν ὅσα ἐνετείλατο αὐτῷ Ἐσθήρ· 17a“Καὶ ἐδεήθη Κυρίου, μνημονεύων πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, καὶ εἶπε, 17bΚύριε Κύριε βασιλεῦ πάντων κρατῶν, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ σου τὸ πᾶν ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ὁ ἀντιδοξῶν σοι ἐν τῷ θέλειν σε σῶσαι τὸν Ἰσραήλ. 17cὍτι σὺ ἐποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ πᾶν θαυμαζόμενον ἐν τῇ ὑπʼ οὐρανόν. Καὶ Κύριος εἶ πάντων, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἀντιτάξεταί σοι τῷ Κυρίῳ. 17dΣὺ πάντα γινώσκεις· σὺ οἶδας, Κύριε, ὅτι οὐκ ἐν ὕβρει, οὐδὲ ἐν ὑπερηφανείᾳ, οὐδὲ ἐν φιλοδοξίᾳ ἐποίησα τοῦτο, τὸ μὴ προσκυνεῖν τὸν ὑπερήφανον Ἀμάν. Ὅτι ηὐδόκουν φιλεῖν πέλματα ποδῶν αὐτοῦ πρὸς σωτηρίαν Ἰσραήλ. 17eἈλλʼ ἐποίησα τοῦτο, ἵνα μὴ θῶ δόξαν ἀνθρώπου ὑπεράνω δόξης Θεοῦ· καὶ οὐ προσκυνήσω οὐδένα, πλὴν σοῦ τοῦ κυρίου μου, καὶ οὐ ποιήσω αὐτὰ ἐν ὑπερηφανείᾳ. 17fΚαὶ νῦν, Κύριε ὁ Θεὸς ὁ βασιλεὺς ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ, φεῖσαι τοῦ λαοῦ σου, ὅτι ἐπιβλέπουσιν ἡμῖν εἰς καταφθορὰν, καὶ ἐπεθύμησαν ἀπολέσαι τὴν ἐξ ἀρχῆς κληρονομίαν σου. 17gΜὴ ὑπερίδῃς τὴν μερίδα σου, ἣν σεαυτῷ ἐλυτρώσω ἐκ γῆς Αἰγύπτου. 17hἘπάκουσον τῆς δεήσεώς μου, καὶ ἱλάσθητι τῷ κλήρῳ σου, καὶ στρέψον τὸ πένθος ἡμῶν εἰς εὐωχίαν, ἵνα ζῶντες ὑμνῶμέν σου τὸ ὄνομα Κύριε, καὶ μὴ ἀφανίσῃς στόμα αἰνούντων σε Κύριε. 17i“Καὶ πᾶς Ἰσραὴλ ἐκέκραξεν ἐξ ἰσχύος αὐτῶν, ὅτι θάνατος αὐτῶν ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτῶν. 17kΚαὶ Ἐσθὴρ ἡ βασίλισσα κατέφυγεν ἐπὶ τὸν Κύριον ἐν ἀγῶνι θανάτου κατειλημμένη, καὶ ἀφελομένη τὰ ἱμάτια τῆς δόξης αὐτῆς, ἐνεδύσατο ἱμάτια στενοχωρίας καὶ πένθους, καὶ ἀντὶ τῶν ὑπερηφάνων ἡδυσμάτων, σποδοῦ καὶ κοπριῶν ἐνέπλησε τὴν κεφαλὴν αὐτῆς· καὶ τὸ σῶμα αὐτῆς ἐταπείνωσε σφόδρα, καὶ πάντα τόπον κόσμου ἀγαλλιάματος αὐτῆς ἔπλησε στρεπτῶν τριχῶν αὐτῆς. “Καὶ ἐδεῖτο Κυρίου Θεοῦ Ἰσραὴλ, καὶ εἶπεν, 17lΚύριέ μου βασιλεὺς ἡμῶν σὺ εἶ μόνος, βοήθησόν μοι τῇ μόνῃ, καὶ μὴ ἐχούσῃ βοηθὸν εἰ μὴ σὲ, ὅτι κίνδυνός μου ἐν χειρί μου. 17mἘγὼ ἤκουον ἐκ γενετῆς μου ἐν φυλῇ πατριᾶς μου, ὅτι σὺ Κύριε ἔλαβες τὸν Ἰσραὴλ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν, καὶ τοὺς πατέρας ἡμῶν ἐκ πάντων τῶν προγόνων αὐτῶν εἰς κληρονομίαν αἰώνιον, καὶ ἐποίησας αὐτοῖς ὅσα ἐλάλησας. 17nΚαὶ νῦν ἡμάρτομεν ἐνώπιόν σου, καὶ παρέδωκας ἡμᾶς εἰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν, ἀνθʼ ὧν ἐδοξάσαμεν τοὺς θεοὺς αὐτῶν· δίκαιος εἶ Κύριε. 17oΚαὶ νῦν οὐχ ἱκανώθησαν ἐν πικρασμῷ δουλείας ἡμῶν, ἀλλʼ ἔθηκαν τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὰς χεῖρας τῶν εἰδώλων αὐτῶν, ἐξᾶραι ὁρισμὸν στόματός σου, καὶ ἀφανίσαι κληρονομίαν σου, καὶ ἐμφράξαι στόμα αἰνούντων σοι καὶ σβέσαι δόξαν οἴκου σου καὶ θυσιαστηρίον σου, 17pκαὶ ἀνοῖξαι στόμα ἐθνῶν εἰς ἀρετὰς ματαίων, καὶ θαυμασθῆναι βασιλέα σάρκινον εἰς αἰῶνα. 17q“Μὴπαραδῷς Κύριε τὸ σκῆπτρόνσουτοῖς μὴοὖσι, καὶ μὴ καταγελασάτωσαν ἐν τῇ πτώσει ἡμῶν, ἀλλὰ στρέψον τὴν βουλὴν αὐτῶν ἐπʼ αὐτούς· τὸν δὲ ἀρξάμενον ἐφʼ ἡμᾶς παραδειγμάτισον. 17rΜνήσθητι Κύριε, γνώσθητι ἐν καιρῷ θλίψεως ἡμῶν, καὶ ἐμὲ θάρσυνον, βασιλεῦ τῶν θεῶν, καὶ πάσης ἀρχῆς ἐπικρατῶν. 17sΔὸς λόγον εὔρυθμον εἰς τὸ στόμα μου ἐνώπιον τοῦ λέοντος, καὶ μετάθες τὴν καρδίαν αὐτοῦ εἰς μῖσος τοῦ πολεμοῦντος ἡμᾶς, εἰς συντέλειαν αὐτοῦ καὶ τῶν ὁμονοούντων αὐτῷ. 17tἩμᾶς δὲ ῥύσαι ἐν χειρί σου, καὶ βοήθησόν μοι τῇ μόνῃ, καὶ μὴ ἐχούσῃ εἰ μὴ σέ Κύριε· 17uπάντων γνῶσιν ἔχεις, καὶ οἶδας ὅτι ἐμίσησα δόξαν ἀνόμων, καὶ βδελύσσομαι κοίτην ἀπεριτμήτων, καὶ παντὸς ἀλλοτρίου. 17wΣὺ οἶδας τὴν ἀνάγκην μου, ὅτι βδελύσσομαι τὸ σημεῖον τῆς ὑπερηφανίας μου, ὅ ἐστιν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς μου ἐν ἡμέραις ὁπτασίας μου· βδελύσσομαι αὐτὸ ὡς ῥάκος καταμηνίων, καὶ οὐ φορῶ αὐτὸ ἐν ἡμέραις ἡσυχίας μου. 17xΚαὶ οὐκ ἔφαγεν ἡ δούλη σου τράπεζαν Ἀμὰν, καὶ οὐκ ἐδόξασα συμπόσιον βασιλέως, οὐδὲ ἔπιον οἶνον σπονδῶν. 17yΚαὶ οὐκ ηὐφράνθη ἡ δούλη σου ἀφʼ ἡμέρας μεταβολῆς μου μέχρι νῦν, πλὴν ἐπὶ σοὶ, Κύριε ὁ Θεὸς Ἁβραάμ. 17zὉ Θεὸς ὁ ἰσχύων ἐπὶ πάντας, εἰσάκουσον φωνὴν ἀπηλπισμένων, καὶ ῥύσαι ἡμᾶς ἐκ χειρὸς τῶν πονηρευομένων, καὶ ῥῦσαί με ἐκ τοῦ φόβου μου.
So Mordecai went and did all that Esther commanded him.

Cómo funciona

Un lector en paralelo de la Biblia hebrea y de sus testigos más antiguos: el texto masorético, el Pentateuco samaritano, los Rollos del mar Muerto y la Septuaginta, cada uno con una traducción inglesa donde la hay.

Leer un capítulo

Elija un libro y un capítulo arriba, o escriba una referencia en Ir a (Isaías 53:11, 1 Samuel 3, y también abreviaturas inglesas: Isa 53:11, 1 Sam 3, ii kgs 2, ben sira 51). Los nombres de libros se pueden abreviar; un nombre compartido por libros numerados (sam, kings, chr, macc) abre el primero salvo que añada el número. Las flechas del teclado pasan de un capítulo a otro, y la barra de direcciones guarda un enlace al versículo pulsado, de modo que puede marcar o compartir un lugar.

Cada fila es un versículo. Las filas siguen la numeración masorética de los versículos, así que las columnas del hebreo, la JPS y el samaritano coinciden exactamente. La Septuaginta se numera de otro modo en muchos lugares (Salmos, Jeremías, Éxodo 35–40, partes de Reyes, Proverbios, Daniel y decenas de límites de capítulo). Sus versículos se sitúan frente a sus equivalentes masoréticos, y una pequeña etiqueta como 50:3 muestra el número propio de la Septuaginta cuando difiere. Los versículos griegos sin equivalente masorético (por ejemplo la Oración de Azarías en Daniel 3) aparecen en orden de lectura como filas aparte marcadas LXX.

Columnas

Las fichas de arriba activan y desactivan columnas. Arrastre una ficha (o un encabezado de columna) para reordenar; con una ficha enfocada, las teclas ← → la mueven. Su elección se recuerda. Las columnas samaritanas aparecen solo en Génesis–Deuteronomio; la columna de los rollos aparece dondequiera que sobreviva un manuscrito, incluido Ben Sira. Las columnas marcadas con † tienen licencia solo para uso no comercial.

Palabras: léxico y concordancia

Pase el cursor sobre cualquier palabra hebrea (masorética, samaritana o de los rollos) o griega para ver su forma de diccionario, su número Strong, una glosa breve y su gramática. Haga clic en la palabra para abrir la concordancia a la derecha: la entrada completa del léxico y luego todas las apariciones, agrupadas por libro — en hebreo, por separado para el texto masorético, el Pentateuco samaritano y los rollos (con el nombre del manuscrito). Haga clic en una referencia para ir allí; todas las formas de la palabra en el capítulo quedan resaltadas. También puede escribir una palabra o un número Strong en Léxico, arriba.

En el texto masorético, un ketiv (la forma escrita, sin vocales) aparece en gris justo antes de su qere (la forma que se lee en voz alta); ambos llevan la entrada de diccionario del qere.

Variantes

El Pentateuco samaritano y cada rollo se comparan palabra por palabra con el texto masorético del mismo versículo:

En los rollos, las letras entre corchetes son la reconstrucción de un editor moderno y nunca cuentan como variantes; las letras con un punto encima son inciertas; ◦ es el rastro de una letra ilegible. Los manuscritos escritos en escritura paleohebrea, y los nombres divinos que los rollos en escritura cuadrada escriben en paleohebreo, se muestran con letras paleohebreas (se puede cambiar en Visualización). Pase el cursor sobre un manuscrito para ver su edición. Visualización → Rollos del mar Muerto puede ocultar los manuscritos que coinciden con el texto masorético, o quitar las reconstrucciones para mostrar solo lo que sobrevive.

La comparación es automática. Alinea las palabras por su ortografía, así que una transposición o un pasaje largo reescrito pueden marcarse de forma imperfecta, y la regla ortográfica no distingue un sufijo de una mater lectionis. Tome los colores como ayuda para localizar y consulte una edición crítica antes de construir un argumento sobre una lectura.

Libros fuera de la Biblia hebrea

Además de los libros que solo están en la Septuaginta, la lista de libros incluye 1 Enoc y Jubileos («Otros libros antiguos»), en la traducción inglesa de R. H. Charles con las copias de Qumrán al lado, y los Salmos tienen un capítulo 151. Sus copias en rollos — como las de Tobías y Ben Sira — no tienen números de versículo en los datos: cada fragmento se sitúa según su identificación publicada y sus líneas se reparten entre esos versículos, así que los límites exactos de los versículos son aproximados. Las copias en arameo (Tobías 4Q196–199 y todo Enoc) llevan la marca «Arameo» y no tienen búsqueda de palabras.

Citas rabínicas

El pequeño ❝ bajo un número de versículo abre los pasajes de la literatura rabínica que citan ese versículo — Misná, Toseftá, los dos Talmudes, Midrás, Targum y Cábala (y, si marca la casilla, halajá, liturgia y pensamiento posteriores) — obtenidos en directo de Sefaria, por lo que requiere conexión a internet. Cada pasaje aparece con la fecha que Sefaria da para la obra y un enlace para leerlo allí. Los enlaces de Sefaria incluyen alusiones y comentarios además de citas; los que Sefaria clasifica como citas están marcados. Funciona para la Biblia hebrea, Ben Sira (según la numeración de Kahana, p. ej. las citas talmúdicas de Ben Sira), Tobías y Jubileos. Para 1 Enoc, que los rabinos no citan, muestra en cambio los pasajes del Zohar sobre un «Libro de Enoc».

Cómo se alinea la Septuaginta

Cada versículo griego se sitúa combinando tres cosas: la tabla estándar de correspondencias de versículos entre la Septuaginta y el texto masorético (lxx.vrs de SIL), la tabla de diferencias entre la numeración masorética y la inglesa, y una comparación del inglés de la Septuaginta de Brenton con el inglés de la JPS, que confirma cada emparejamiento y detecta versículos desplazados. Donde ningún versículo masorético es lo bastante parecido, el versículo griego ocupa su propia fila.

Los datos de las palabras griegas

No existe un análisis palabra por palabra con licencia abierta del griego de Brenton, así que cada palabra griega se empareja con el análisis más frecuente de la misma forma en la Septuaginta de Swete, de licencia abierta (analizador Morpheus), y luego con una entrada de léxico. Se identifica alrededor del 95 % de las palabras. Los análisis de formas ambiguas (p. ej. αὐτοῦ, τοῦ) pueden ser erróneos; la ficha dice «análisis automático» como recordatorio.

Sobre los textos

Qué es cada columna, de dónde procede y qué tener en cuenta al leerla.

Texto masorético — Códice de Leningrado (ed. Westminster)

El texto masorético es la Biblia hebrea tal como la transmitieron los masoretas, eruditos escribas activos en Tiberíades y otros lugares aproximadamente entre los siglos VII y X, que fijaron sus vocales, acentos y notas marginales (la Masorá) en torno a un texto consonántico que ya era esencialmente estable en los siglos I–II d. C. El Códice de Leningrado (San Petersburgo, Firkovich I B 19 A), copiado en 1008/1009 según la tradición de Ben Asher, es el manuscrito completo más antiguo de la Biblia hebrea; el Códice de Alepo, algo anterior, perdió la mayor parte de la Torá en 1947. Es la base de las ediciones críticas estándar (BHK, BHS, BHQ).

El Códice de Leningrado de Westminster es su transcripción digital de dominio público, mantenida por el J. Alan Groves Center del Westminster Theological Seminary. En esta edición, el ketiv aparece como palabra propia sin vocales antes del qere vocalizado.

JPS 1917 — The Holy Scriptures according to the Masoretic Text

La primera traducción inglesa de la Biblia preparada por un comité de eruditos judíos para la Jewish Publication Society of America, con Max L. Margolis como editor jefe, publicada en 1917. Su lengua sigue deliberadamente la cadencia de la King James y la Revised Version, pero sus versiones siguen el texto masorético y la tradición exegética judía, y conserva la numeración hebrea de capítulos y versículos. Es de dominio público; su sucesora, la New JPS (Tanakh, 1985), no lo es. La edición electrónica usada aquí escribe los nombres divinos como «HaShem» y «G-d».

Septuaginta — el texto griego de Brenton y el inglés de Brenton actualizado

La Septuaginta es la traducción judía de las Escrituras hebreas al griego. La Torá se tradujo en Alejandría en el siglo III a. C. (la Carta de Aristeas cuenta la leyenda de los 72 traductores bajo Ptolomeo II); los demás libros siguieron durante los dos siglos siguientes. Como se hizo a partir de manuscritos hebreos más antiguos que el texto masorético, a menudo conserva un texto hebreo distinto: Jeremías es alrededor de una séptima parte más corto y tiene otro orden (en Qumrán sobrevive un texto hebreo breve de este tipo en 4QJerb,d), Job es alrededor de una sexta parte más corto, y Ester y Daniel tienen largas adiciones. Fue la Biblia de Filón, Josefo y los autores del Nuevo Testamento, y se convirtió en el Antiguo Testamento de la Iglesia griega, lo que llevó a traductores judíos (Áquila, Símaco, Teodoción) a hacer revisiones más cercanas al hebreo.

Sir Lancelot C. L. Brenton publicó una traducción inglesa en 1844 y una edición griego-inglés en 1851. Su griego es esencialmente la edición sixtina (romana) de 1587, que sigue el Códice Vaticano del siglo IV. Es más antigua y menos crítica que las ediciones modernas de Rahlfs (1935) y de Gotinga, que tienen derechos de autor. La columna inglesa es el Brenton actualizado (Adam Boyd, 2020), la traducción de Brenton con ortografía y redacción modernizadas, dedicada al dominio público.

Pentateuco samaritano †

La Torá tal como la conserva la comunidad samaritana del monte Guerizín (Nablus), escrita en escritura samaritana, descendiente del alfabeto paleohebreo. Difiere del texto masorético en unos 6000 lugares, la mayoría de ortografía o gramática; en unos 1900 coincide con la Septuaginta. Algunas lecturas son propiamente samaritanas, sobre todo el mandamiento de construir un altar en el monte Guerizín añadido después de los Diez Mandamientos (Éx 20:17; Dt 5:21) y «Guerizín» en lugar de «Ebal» en Dt 27:4. Muchas otras — ampliaciones armonizadoras que copian un pasaje en su paralelo — las comparten manuscritos «presamaritanos» de Qumrán como 4QpaleoExodm y 4QNumb, lo que muestra que este tipo de texto es anterior al cisma samaritano.

Los eruditos europeos lo conocieron en 1616, cuando Pietro della Valle trajo un manuscrito de Damasco; se imprimió en las Políglotas de París (1645) y Londres (1657), lo cotejó Benjamin Kennicott (1776–80) y lo editó críticamente August von Gall (1914–18). El hebreo de aquí es el texto digital de Aleksandr Sigalov, basado en Kennicott y cotejado con von Gall; el inglés es la adaptación de Sigalov de la King James a las lecturas samaritanas. Para la investigación moderna, vea la edición de Abraham Tal del manuscrito Siquem 6 y la editio maior crítica de Stefan Schorch.

Rollos del mar Muerto y otros manuscritos del desierto de Judea †

Entre 1947 y 1956 se encontraron en once cuevas cerca de Jirbet Qumrán los restos de unos 950 manuscritos. Unos 230 son bíblicos — están representados todos los libros de la Biblia hebrea salvo Ester, desde fragmentos diminutos hasta el Gran Rollo de Isaías completo (1QIsaa) — y datan aproximadamente del 250 a. C. al 68 d. C. Son mil años más antiguos que el Códice de Leningrado. La mayoría están cerca del antepasado del texto masorético («protomasoréticos»), pero otros coinciden con la Septuaginta (4QJerb, en algunos lugares 4QSama), con el tipo de texto samaritano, o con ninguno — prueba de que varias formas del texto circularon a la vez antes de que se impusiera el texto masorético.

Manuscritos de otros lugares completan el cuadro: Masada (antes de su caída en el 73/74 d. C.; excavada por Yigael Yadin, 1963–65) y los refugios de la revuelta de Bar Kojba en Wadi Murabba'at y Nahal Hever (132–135 d. C.), cuyos textos bíblicos ya son prácticamente idénticos al texto masorético, así como Nahal Se'elim, Wadi Sdeir y Nahal Arugot. La publicación oficial es la serie Discoveries in the Judaean Desert (Oxford, 1955–2010).

Las transcripciones de aquí son las de Martin G. Abegg Jr., James E. Bowley y Edward M. Cook, convertidas por el Eep Talstra Centre for Bible and Computer (ETCBC). Cada manuscrito lleva su sigla (p. ej. 4QIsad), su número DJD, su lugar de hallazgo y la columna o fragmento y la línea. Además de los manuscritos bíblicos, las copias de Ben Sira, Tobías, 1 Enoc, Jubileos y el Salmo 151 aparecen en esos libros. No todos los manuscritos están en el conjunto de datos — faltan sobre todo los rollos griegos (como los Profetas Menores griegos de Nahal Hever), y el rollo de Ben Sira de Masada se añade por separado (vea Ben Sira).

Ben Sira

La Sabiduría de Yeshúa ben Eleazar ben Sira, compuesta en hebreo en Jerusalén hacia 190–180 a. C. y traducida al griego por su nieto en Egipto después del 132 a. C. (su prólogo explica la dificultad de traducir del hebreo al griego). Pertenece a la Septuaginta y a los cánones católico y ortodoxo (en latín Ecclesiasticus), pero no al judío, aunque el Talmud y el midrás lo citan. Su texto hebreo se perdió para Occidente hasta 1896, cuando Solomon Schechter, Agnes Lewis y Margaret Gibson identificaron copias medievales en la Guenizá de El Cairo; después aparecieron copias hebreas antiguas en Qumrán y Masada.

Hoy se conocen unas dos terceras partes del hebreo, gracias a seis manuscritos medievales de la Guenizá (A–F, siglos X–XII) y tres antiguos: 2QSir (2Q18; Si 6:14–15, 20–32), el acróstico de Si 51:13–20, 30 en el Rollo de los Salmos 11QPsa (columnas 21–22), y el rollo de Masada (Mas1h), hallado por Yigael Yadin en 1964 en una sala de la muralla de casamatas de la fortaleza y publicado en 1965: siete columnas con Si 39:27–44:17, copiadas a comienzos del siglo I a. C., poco más de un siglo después del autor. Su coincidencia con el manuscrito B de la Guenizá mostró que las copias medievales descienden del hebreo antiguo y no de una retraducción del griego o del siríaco.

Aquí el libro se muestra en el griego y el inglés de Brenton. La columna hebrea es la edición de Kahana, transcrita en la Wikisource hebrea y distribuida por Sefaria (CC BY-SA): un texto continuo basado en los manuscritos de la Guenizá, en el que las palabras entre [corchetes] son restituciones de Kahana; los capítulos sin hebreo conservado están vacíos. Kahana numera los versículos según el orden hebreo — en el griego, dos bloques de los capítulos 30–36 están transpuestos — por lo que sus versículos se han emparejado con los de Brenton por el contenido para este sitio, y su propio número aparece como «Heb.» cuando difiere. La columna de los rollos tiene los tres testigos antiguos; el texto de Masada es la transcripción de Eric Reymond en bensira.org. Su ubicación se hizo para este sitio comparando el texto; no hay texto masorético con el que compararlos, así que no se marcan variantes.

Salmo 151

El Salterio de la Septuaginta termina con un salmo breve «fuera del número», en el que David recuerda cómo cuidaba las ovejas de su padre, su unción y su victoria sobre Goliat. Pertenece a las Biblias griega, siríaca y etíope, pero no a la hebrea, y durante mucho tiempo se pensó que se había compuesto en griego — hasta que el Rollo de los Salmos de la cueva 11 de Qumrán (11QPsa, publicado por James Sanders en 1965) resultó contener en su columna 28 un original hebreo más largo, en dos poemas (151A sobre la música y la unción de David, 151B, incompleto, sobre Goliat). El griego es una traducción abreviada de ellos. El salmo se muestra como capítulo 151 de los Salmos, con las líneas del rollo bajo los versículos griegos a los que corresponden.

Tobías

Una novela judía de la diáspora oriental (probablemente siglos III–II a. C.): el piadoso exiliado Tobit, ciego en Nínive, envía a su hijo Tobías a recuperar un dinero en Media, guiado por el ángel Rafael disfrazado; por el camino Tobías se casa con Sara y ahuyenta al demonio Asmodeo. Está en la Septuaginta y en los cánones católico y ortodoxo. Sobrevive en dos formas griegas — una corta (Códices Vaticano y Alejandrino, la que imprime Brenton) y una larga (Códice Sinaítico) — y las copias de Qumrán, cuatro en arameo (4Q196–199) y una en hebreo (4Q200), publicadas por Joseph Fitzmyer en 1995, se alinean con la forma larga, que hoy se considera en general más cercana al original. Su ubicación por versículos sigue aquí las identificaciones de Fitzmyer.

1 Enoc

Una colección de cinco obras atribuidas a Enoc, el séptimo desde Adán, que «caminó con Dios» (Gn 5:24): el Libro de los Vigilantes (cap. 1–36, siglo III a. C.), sobre los ángeles que bajaron a las hijas de los hombres; las Parábolas (37–71); el Libro astronómico (72–82); las Visiones en sueños (83–90), con el «Apocalipsis de los animales» sobre la historia de Israel; y la Epístola de Enoc (91–108). Lo cita la Carta de Judas (1:14–15) y es canónico en la Iglesia ortodoxa etíope, cuya versión en ge'ez es el único texto completo; en griego sobrevive alrededor de un tercio. Józef Milik publicó en 1976 los fragmentos arameos de la cueva 4 de Qumrán: once copias, que cubren todas las partes salvo las Parábolas, la más antigua de hacia el 200 a. C. El inglés es la traducción de R. H. Charles de 1917 desde el etíope (dominio público). Los rollos astronómicos (4Q208–211) contienen un calendario mucho más largo que el etíope; solo se sitúan los pocos pasajes que coinciden con los capítulos 76–82.

Jubileos

Una reescritura del Génesis y de Éxodo 1–14 revelada a Moisés en el Sinaí por un «ángel de la presencia», fechada según un calendario de jubileos de 49 años y un año solar de 364 días (mediados del siglo II a. C.). Como 1 Enoc, solo es canónico en la Iglesia etíope, cuya versión en ge'ez es el único texto completo; hay partes en latín, en siríaco y en citas griegas. En Qumrán se encontraron fragmentos de unas quince copias hebreas, más que de la mayoría de los libros bíblicos, publicados en DJD 13 (VanderKam y Milik, 1994) y DJD 23. El inglés es la traducción de R. H. Charles de 1917 (dominio público).

Datos del léxico y la concordancia

Las palabras hebreas llevan el análisis del Translators Amalgamated Hebrew OT de STEPBible (Tyndale House, Cambridge): números Strong ampliados — la numeración de James Strong de 1890, subdividida según el léxico de Brown–Driver–Briggs (1906) — con morfología del ETCBC y un BDB abreviado para las definiciones. Las palabras samaritanas y de los rollos toman el análisis de la palabra masorética correspondiente o, cuando difieren, de la misma forma escrita en otro lugar del texto masorético. Las palabras griegas se emparejan, a través de la Septuaginta de Swete y el analizador Morpheus, con el léxico griego de STEPBible, que se basa en Abbott-Smith (1922) y en Liddell–Scott–Jones.

† Con licencia solo para uso no comercial. Créditos y licencias completos: Créditos y licencias.